چهار «کوزۀ گنج» که در سال ۲۰۲۵ پیدا شدند
پیدا شدن کوزههای پر از سکههای قدیمی، از دوران میشکو دوم لهستان تا اسکندر مقدونی، رویاهای شکار گنج را به واقعیت تبدیل کرده است؛ برخی اکتشافات کاملاً تصادفی و برخی در جریان کاوشهای باستانشناسی رخ دادهاند.
پیدا کردن یک کوزۀ حاوی سکههای قدیمی از آن اتفاقات رویایی و افسانهمانندی است که احتمالا خیلی از ما گاهی در تخیلاتمان آرزوی آن را داشتهایم. اما در اینجا خبر چند اکتشاف واقعی را میخوانید که در آنها این رویا به حقیقت پیوسته است.
برخی از این اکتشافات در جریان کاوشهای منظم و برنامهریزیشدۀ باستانشناسی انجام شدهاند و برخی هم کاملا به صورت تصادفی رخ دادهاند.
1. در نزدیکی شهر کالیش در مرکز لهستان، در فاصله چند روز، دو کوزۀ حاوی سکه با استفاده از فلزیاب پیدا شد. این کشف توسط اعضای انجمن «دنار» انجام شد که در ابتدا برای یافتن بقایای موشک آلمانی V-2 از جنگ جهانی دوم در این منطقه جستجو میکردند. در مجموع ۶۳۱ شیء در این کوزهها پیدا شد که بیشترشان سکه، قطعات تزئینی و تکههای نقره بودند. بررسیهای کارشناسان مؤسسه باستانشناسی و مردمشناسی آکادمی علوم لهستان در کالیش نشان داد که بیشتر این سکهها متعلق به قرن یازدهم و عمدتاً دوران حکومت «میشکو دوم» هستند.
2. دومین مورد از فهرست کوزههای حاوی گنج سال 2025 نیز در لهستان پیدا شده است. وقتی اعضای انجمن شکارچیان گنج بوخنیا این کوزه را در تاریخ ۱۶ مارس پیدا کردند، سه سکه از بالای کوزه بیرون افتاد. لبهی کوزه کمی آسیب دیده بود، اما بقیهی آن سالم مانده و سکههای بیشتری زیر لایه نازکی از خاک دیده میشدند. ابتدا، یابندگان گمان میکردند شاید نزدیک ۱۰۰ سکه داخل کوزه باشد، اما این تخمین بسیار کمتر از واقعیت بود. مطالعات انجامشده نشان داد محتویات گنجینه شامل موارد زیر میشود: ۵۹۲ سکه دناریوس نقرهای یاگیلونی، ۲۶ نیمگروشن نقرهای در دو اندازهی متفاوت، ۴ دوکات طلایی ضربشده در دوران زیگیسموند لوکزامبورگ، که بین سالهای ۱۳۸۷ تا ۱۴۳۷ میلادی امپراتور مقدس روم و پادشاه مجارستان و بوهمیا بود.
3. سومین کوزۀ فهرست ما در امارات پیدا شد. باستانشناسان در بیابانهای شارجه در امارات متحده عربی کوزه سفالی سادهای را پیدا کردند که درون خود ۴۰۹ سکه نقرهای را به مدت بیش از دو هزارسال پنهان کرده بود. این سکهها به طور دقیقتر حدود ۲۳۰۰ سال قدمت دارند و به دوران نزدیک به اسکندر مقدونی بازمیگردند. بخش زیادی از این گنجینه شامل سکههایی است که هرکدام ۱۶ تا ۱۷ گرم وزن دارند. قدیمیترین نمونهها، تصویر اسکندر مقدونی را با کلاه پوست شیر نشان میدهند و بر روی برخی دیگر از آنها نیز نقش زئوس خدای یونانی دیده میشود. این نقشها نشاندهنده نفوذ پایدار نمادهای مربوط به اسکندر حتی پس از فروپاشی امپراتوریاش هستند.
4. اما چهارمین کوزۀ این فهرست باز هم به لهستان مربوط است. یک زوج روستایی به نامهای روموالد و بئاتا یوزویاک در حال شخم زدن زمین خود در روستای بوکوویتس ویلکی در شمالشرقی لهستان بودند که در میان سنگریزهها متوجه وجود چند سکه شدند. آنها بلافاصله با مقامات محلی تماس گرفتند و گروهی از باستانشناسان به محل آمدند. پس از آغاز کاوشها، سکهها و اشیای دیگری نیز کشف شد، از جمله تکههایی از کوزۀ سفالی که گنج در آن پنهان شده بود. در مجموع ۱۶۲ سکه مربوط به سالهای ۱۶۶۰ تا ۱۶۷۹ شناسایی شد. در کنار آنها قطعاتی از ظروف سفالی، حلقههایی از آلیاژ مس، یک مدال با تصویر مریم مقدس، گلولههای باروت سیاه، دکمهها و اشیای روزمرهی دیگر نیز به دست آمد.
