سلاح مایکروویوی چینی که پهپادها را در لحظه زمینگیر میکند
با تبدیل پهپادها به سلاح ارزان و پرتعداد میدانهای نبرد، پدافند هوایی سنتی به بنبست هزینه و کارایی رسیده است. حالا چین با رونمایی از سامانه مایکروویوی «هوریکان ۳۰۰۰» وارد رقابت تازهای شده؛ سلاحی که بهجای موشک و لیزر، با امواج نامرئی الکترونیک پهپادها را در چند ثانیه از کار میاندازد.
جنگ اوکراین چهره میدانهای نبرد را برای همیشه تغییر داد. استفاده گسترده از پهپادها باعث شده سامانههای پدافند هوایی سنتی کارایی گذشته خود را از دست بدهند؛ شلیک موشکهایی با هزینه صدها هزار دلار برای مقابله با تهدیدهایی که گاهی فقط چند صد دلار قیمت دارند، از نظر اقتصادی و عملی منطقی نیست. حالا اگر پای حملات دستهجمعی پهپادها به میان بیاید، مشکلات لجستیکی، هزینهها و میزان اثربخشی این سامانهها بیش از پیش زیر سؤال میرود. به همین دلیل کشورها بهسراغ راهکارهای جدیدی مانند سلاح لیزری Iron Beam اسرائیل رفتهاند؛ سامانهای که میتواند هر پهپاد را با هزینهای ناچیز نابود کند و بهتدریج وارد میدان نبرد شده است.
در همین راستا، چین نیز سامانه جدیدی به نام Hurricane ۳۰۰۰ را برای مقابله با افزایش استفاده از پهپادها در نبردهای مدرن توسعه داده؛ که تفاوت اصلی این سلاح با نمونه اسرائیلی در نوع فناوری آن است. هوریکان ۳۰۰۰ بهجای لیزر، از امواج مایکروویو برای از کار انداختن پهپادها و حتی دستهپهپادها استفاده میکند و بردی بیش از ۳ کیلومتر دارد. این سلاح از نظر عملکرد به سامانه مایکروویو لئونیداس ارتش آمریکا شبیه است، با این تفاوت که چین ادعا میکند Hurricane ۳۰۰۰ بیش از یک کیلومتر از نمونه آمریکایی بیشتر برد دارد.
نخستین نمایش عمومی این سامانه در نمایشگاه هوایی ژوهای در سال ۲۰۲۴ انجام شد و پس از آن، در رژه نظامی سپتامبر ۲۰۲۵ پکن نیز به نمایش درآمد. اخیراً شرکت دولتی نورینکو، سازنده این سلاح، جزئیات فنی بیشتری از آن و نقش عملیاتیاش را منتشر کرده است. هوریکان ۳۰۰۰ مانند نمونههای مشابه، روی خودرو نصب میشود و میتواند بهصورت مستقل یا در قالب یک شبکه پدافند هوایی یکپارچه، در کنار سامانههای موشکی، لیزری و توپخانهای فعالیت کند.
امواج مایکروویو پرقدرت چگونه پهپادها را از کار میاندازند؟
تاریخ جنگها صرفاً درگیریها را روایت نمیکند؛ در بسیاری از مواقع، داستان یک رقابت تسلیحاتی مداوم است که گاهی بهشدت تغییر جهت میدهد. گسترش استفاده از پهپادها در میدانهای نبرد بهخوبی نشان میدهد این رقابت همچنان ادامه دارد؛ جایی که سازندگان سلاح بهدنبال راهکارهایی هستند که نهتنها مؤثر، بلکه از نظر هزینه هم مقرونبهصرفه باشند. در این میان، سلاحهای مبتنی بر امواج مایکروویو پرقدرت یا HPM یکی از حوزههایی است که سرمایهگذاری زیادی روی آن انجام شده و سامانه چینی Hurricane را میتوان تازهترین نمونه از این روند دانست.
برخلاف سلاحهای لیزری یا مهمات فیزیکی، سامانههای مایکروویو برای نابودی مستقیم هدف طراحی نشدهاند، بلکه با ارسال پالسهای متمرکز انرژی الکترومغناطیسی، سیستمهای الکترونیکی پهپادها و پرندههای بدون سرنشین را مختل میسازند. این امواج که با سرعت نور حرکت میکنند، میتوانند باعث بروز خطاهای زمانی ناشی از تداخل الکترومغناطیسی یا حتی آسیب فیزیکی به قطعات الکترونیکی شوند و در نهایت پهپاد را از کار بیندازند.
یکی دیگر از ویژگیهای مهم این سلاحها، انعطافپذیری بالای آنهاست؛ بهعنوان نمونه، سامانه پیشرفته لئونیداس شرکت اپیروس توانسته در چند ثانیه یک دسته ۴۹ تایی از پهپادها را بهطور همزمان زمینگیر کند. از طرفی، تا زمانی که این سامانهها به منبع انرژی دسترسی داشته باشند، عملاً با محدودیت مهمات مواجه نمیشوند و هزینه درگیری با اهداف به صورت چشمگیری کاهش مییابد.
حرکت این پرتوها با سرعت نور باعث میشود بهمحض شناسایی و رهگیری هدف، واکنش بسیار سریعی صورت گیرد. همین ویژگی، آنها را به گزینهای مؤثر برای مقابله با پهپادهای سریع و کمارتفاع تبدیل میکند؛ اهدافی که رهگیریشان با روشهای پدافند هوایی سنتی دشوار و پرهزینه است. با این حال، این فناوری بینقص نیست؛ سلاحهای مایکروویو معمولاً نیاز به دید مستقیم دارند و در صورت استفاده از محافظت یا شیلدینگ الکترونیکی مناسب، میزان اثرگذاری آنها کاهش پیدا میکند.
هوریکان ۳۰۰۰
سامانه هوریکان ۳۰۰۰ بههمراه نسخه کوچکتر آن یعنی Hurricane 2000، سیستمهایی متحرک و نصبشده روی کامیون هستند که از مرحله آزمایش عبور کرده و بهصورت عملیاتی وارد میدان شدهاند. این سامانهها در رژه نظامی روز پیروزی چین در سال ۲۰۲۵ نیز به نمایش درآمدند. نسخه پیشرفتهتر، یعنی Hurricane ۳۰۰۰، از برد بیشتر، توان رهگیری و شناسایی دقیقتر و قابلیتهای کاملاً خودکار در عملیات رزمی برخوردار است. به گفته یو جیانجون، کارشناس شرکت نورینکو، هوریکان ۳۰۰۰ در مقایسه با مدل قبلی، یک ارتقای همهجانبه در عملکرد رزمی به حساب میآید.
این سامانه در مرحله نخست با استفاده از رادار، تهدیدها را در فواصل دور شناسایی میکند و پس از آن، برای هدایت دقیق آنتنهای مایکروویو بهسمت هدف، به حسگرهای اپتوالکترونیکی متکی میشود. با این حال، هوریکان ۳۰۰۰ قرار نیست به عنوان جایگزین سامانههای پدافند هوایی فعلی مورد استفاده قرار گیرد؛ بلکه هدف از طراحی آن، تکمیل سیستمهای سنتی موشکی و توپخانهای است تا در کنار سلاحهای دیگر، یک «مثلث آهنین» دفاعی در برابر پهپادها تشکیل دهد، ساختاری که هر بخش آن، بر اساس نقطه قوت خودش عمل میکند.
با اینکه تمرکز اصلی این پروژه از ابتدا مقابله مؤثر با تهدید پهپادها بوده، شرکت نورینکو اعلام کرده در حال بررسی کاربردهای گستردهتری برای این پلتفرم است. به گفته یو، از جمله گزینههای مطرحشده میتوان به مقابله با هواگردهای جنگ الکترونیک، ایجاد اختلال در ارتباطات، خنثیسازی سلاحهای دقیق و حتی استفاده از این فناوری بهعنوان یک ابزار غیرکشنده علیه انسان اشاره کرد. در این حالت، پرتو متمرکز انرژی باعث ایجاد احساس سوزش شدید و غیرقابلتحمل میشود، بدون آنکه خطر جدی آسیب جسمی بههمراه داشته باشد.
