۶۸ مطلب
برخلاف زلزلههای معمول، این لرزشها زمانی رخ میدهند که یک توده یخی بسیار بزرگ از بدنه یخچال جدا شده، وارد آب میشود و در بسیاری موارد واژگون میشود. همین واژگونی و برخورد شدید با دیواره یخچال، امواج لرزهای قدرتمندی ایجاد میکند که میتواند صدها کیلومتر دورتر نیز توسط لرزهنگارها ثبت شود.
دانشمندان صدها زلزله غیرعادی در نزدیکی یخچال «توایتس» ثبت کردهاند؛ لرزشهایی که نه از زمین، بلکه از دل یخها برمیخیزند و میتوانند سرنوشت سطح آب دریاها را تغییر دهند.
«از سال ۱۳۵۰ تا ۱۴۰۴ اضافه برداشت تجمعی در استان تهران به حدود ۶ میلیارد متر مکعب رسیده و در استان البرز حدود ۲ میلیارد متر مکعب از آب سفرههای زیرزمینی اضافه برداشت شده است. در دشت کرج، افت متوسط سالانه تراز آب زیرزمینی حدودا سالانه یک متر بوده است.»
دوری گسلهای لرزهزا از موثرترین روش پیشگیری و کاهش اثرات فاجعه است. هنگامی که ملکی واقع در پهنه یک گسل فعال فروخته میشود، فروشنده باید این واقعیت را به خریدار «افشا» کند. هدف جلوگیری از ساخت ساختمانها روی گسلهای فعال است.
عقبنشینی دریاچه ارومیه باعث ایجاد یک بالاآمدگی-خمش الاستیک و فرونشست محلی ناشی از تراکم سفره آب زیرزمینی شده است. این تغییرات، تنشهای نرمال و برشی را روی گسلهای مجاور تغییر میدهند.
علیبیتاللهی مدیر بخش زلزلهشناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، گفت: فاصله مستقیم مرکز زلزله با تهران ۲۴۷ کیلومتر بود. نوع خاک و زمان وقوع آن در حس شدن آن در پایتخت اثرگذار بود. بروز زلزله در ساعات ابتدایی نیمه شب و پایین بودن تردد در شهر باعث شد تا بخشی از مردم آن را حس کنند. در عین حال نوع جنس خاک در حس شدن شدت زلزله اثرگذار است. بخشی از تهران دارای خاک نرم آبرفتی ریزدانه بوده است. در عین حال شدت زلزلههای دور در ساختمانهای بلندمرتبه بیش از خانههای با طبقه کمتر حس میشود.
به باور برخی از زمینشناسان، گسل قم–زفره و گسلهای موازی آن (گسل کاشان، گسل غرب اردستان، گسل ساوه) در پیدایش سنگهای آتشفشانی نوار ارومیه–بزمان نقش مؤثری داشتهاند.
استادیار پژوهشکده ژئوتکنیک پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی، هشدار داد که بسیاری از کلانشهرهای ایران بر روی یا مجاور گسلهای فعال ساخته شدهاند و جابجایی تفاضلی دو سوی گسل در زمین میتواند حتی سازههای مهندسیشده را تحت تأثیر قرار دهد.
استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی میگوید: سوابق تاریخی نشان میدهد که به طور متوسط حدوداً هر ۱۵۸ تا ۲۰۰ سال، یک زلزله بزرگ در حوالی تهران رخ داده است. آخرین رویداد مخرب قابل توجه در سال ۱۸۳۰ دماوند-شمیرانات با بزرگی تخمینی ۷.۱ بوده است.
«اینکه با بمبارانهای دوازدهروزه و تجاوز دشمن در ۲۳ خرداد تا ۳ تیر ۱۴۰۴ حتی آن بمبارانها و اصابت پرتابههایی که در نزدیکی یا روی رد سطحی گسلهای مهم تهران و تبریز انجام شده، موجب تحریک این گسلها میشود یا شده؟ جواب منفی است.»
